TARİH

Samsun yolculuğu, Vahideddin’in Resmî Gazete’deki bu emrinden sonra yapıldı

Tarih
19 Mayıs 2015
İzlenme
Kişi
Yazar
Murat Bardakçı

19 Mayıs 2015

Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun yolculuğu bir devlet operasyonu olarak düzenlenmiş, Sultan Vahideddin ile Sadrazam Damad Ferid Paşa gelişmelerden günü gününe haberdar edilmişler, hattâ Mustafa Kemal’in Samsun’a tayin emri o devrin resmî gazetesi olan Takvim-i Vekayî’de 5 Mayıs 1919’da yayınlanmıştı. Sultan Vahideddin ile Ferid Paşa’nın imzalarının bulunduğu bu tayin emri, basınımızda ilk defa bugün yeralıyor

Murat Bardakçı

Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun yolculuğu ile ilgili olarak ders kitaplarımızda birkaç sene öncesine kadar, çoğu gerçekle alâkası olmayan yanlış bilgiler yeralırdı.

Hatalı bilgilerden bazıları yolculuğun “gizli” ve “tehlikelerle dolu” olduğu, Paşa ile arkadaşlarını Samsun’a götüren “Bandırma” adındaki köhne vapurun pusulasının bile bulunmadığı, Karadeniz’de cirit atan İngiliz savaş gemilerine görünmemek için geceleri geminin ışıklarını yakmadıkları ve teknenin kıyıya yakın seyrettiği şeklindeydi.

PADİŞAH HERŞEYİ BİLİYORDU

Halbuki, yolculuk öyle olmamıştı... Gizli falan değildi, bir “devlet operasyonu” şeklinde hazırlanmış, zamanın padişahı Sultan Vahideddin ile sadrazamı Damad Ferid Paşa her aşamada herşeyden haberdar edilmişlerdi. Resmî yazışmalar gizli değil, açık yapılmış ve devletin elindeki en rahat gemilerden olan Bandırma da bu yolculuğa tahsis edilmişti. Hattâ, Mustafa Kemal’in Samsun yolculuğunun resmî maksadı olan 9. Ordu Müfettişliği’ne tayini hakkında Sultan Vahideddin ile Sadrazam Damad Ferid ve Harbiye Nâzırı yani Savaş Bakanı Şakir Paşalar’ın imzalarını taşıyan emir de 5 Mayıs 1919’da o devrin resmî gazetesi olan Takvim-i Vekayî’de yayınlanmıştı.

 


 

Bütün bunlar, Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun dosyasındaki belgelerde ayrıntıları ile yazılı idi ve Samsun evrakı, yani Paşa’nın Samsun yolculuğu ile alâkalı bütün belgeler 1919’da İstiklâl Savaşı’nın kahramanlarından Kâzım Karabekir Paşa’ya intikal etmiş, daha sonra Paşa’nın ailesi tarafından muhafaza edilmişti. Daha önceleri sadece birkaçı yayınlanmış olan belgelerin tamamının kopyalarını Paşa’nın damadı rahmetli Prof. Faruk Özerengin’den 1990’ların başında almış ve hepsine 1998 Kasım’ında çıkarttığım “Şahbaba”da yer vermiştim. Samsun yolculuğu hakkındaki yanlış bilgiler bu yayından sonra doğru hâle gelmiş ve ders kitaplarında da değişiklikler yapılmıştı.

Bugün, Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışının 96. yıldönümü münasebeti ile, daha önce yayınlamadığım bir belgeye yer veriyorum: Paşa’nın 9. Ordu Müfettişliği’ne tayini hakkında Sultan Vahideddin’in yukarıda sözünü ettiğim emrinin yayınlandığı o zamanın resmî gazetesine...


RESMÎ GAZETE’DE YERALDI

Mustafa Kemal Paşa’nın tayin emri Hicrî 4 Şaban 1337 ve Rumî 5 Mayıs 1335, yani Milâdi 5 Mayıs 1919 tarihli ve 3540 sayılı “Takvim-i Vekayî”nin ilk sayfasında ilk karar olarak yeralıyor ve emirde şöyle deniyor:

“Mülga (lâğvedilmiş, kaldırılmış olan) Yıldırım Grubu Kumandanı Mustafa Kemal Paşa, Dokuzuncu Ordu Kıtâatı (kıt’aları) Müfettişliği’ne tâyin edilmiştir. İşbu irâde-i seniyyenin (padişah emrinin) icrâsına Harbiye Nâzırı (Savaş Bakanı) memurdur. 29 Receb 1337, 30 Nisan 1335 (30 Nisan 1919). Mehmed Vahideddin (üstte). Harbiye Nâzırı Şakir, Sadrazam Damad Ferid”.



Habertürk

YORUM YAPIN

Yorumlarınız editörlerimiz tarafından okunup onaylandıktan sonra yayına alınacaktır.

Hiç yorum yapılmamış

YAZARIN DİĞER MAKALELERİ Tümü
BU KATEGORİDEKİ DİĞER MAKALELER
YAZARLAR

Copyright © 2018 Sesli Makale - Tüm Hakları Saklıdır.

Rta Yazılım

;